عوامل موثر در انتخاب رنگ و پوشش

 كليات

انهدام ونابودي در اثر خوردگي يك حقيقت اجتناب ناپذير صنعتي است كه ضرر و زيان ناشي از آن سالانه ۳٫۵-۴ درصد از توليد ناخالص ملي كشورها را به خود اختصاص مي دهد . اين رقم در كشورهاي در حال توسعه به دليل عدم دسترسي به تكنولوژي پيشرفته حتي به ۷ درصد نيز مي رسد .

مطالعات انجام شده در كشور ما نشان مي دهد كه زيان ناشي از خوردگي تجهيزات و تاسيسات حدود ۵ درصد و هزينه هايي كه صرف پيشگيري از آن مي شود حدود ۳ درصد از توليد ناخالص ملي مي باشد . متاسفانه عدم آگاهي از خوردگي و روشهاي حفاظت در برابر آن و عدم توجه به اهميت و نقش آن در زندگي اقتصادي ما و صرفه جويي هاي بدون مطالعه و بي مورد در ارقام فوق براي پيشگيري از خوردگي گاهي اوقات باعث مي شود خوردگي و پوسيدگي به حدي برسد كه قطعه و يا تجهيزات از بين رفته و بايد تعويض شود و در نتيجه هزينه فوق به مراتب افزايش مي يابد . يكي از روشهاي جلوگيري از خوردگي استفاده از رنگ و ساير پوششهاي حفاظتي مي باشد . اين پوششها در صورتي مي توانند كارآيي مطلوب داشته باشند كه سيستم مناسبي از ابتدا انتخاب گردد و عدم دقت در اين گزينش باعث از بين رفتن پوشش در زماني بسيار كوتاهتر از حد پيش بيني شده مي گردد كه اين امر موجب افزايش هزينه تعمير و نگهداري ، وقفه در كار تاسيسات و تجهيزات و كاهش عمر مفيد قطعات مي گردد . با انتخاب صحيح رنگ و پوشش مي توان اين موارد را تا حدود زيادي كاهش داد . از اين رو آشنايي با عوامل موثر در انتخاب رنگ وپوشش بسيار ضروري مي باشد . اين عوامل به چهار طبقه اصلي عوامل مربوط به قطعه ، عوامل مربوط به شرايط جوي محيطي ، عوامل مربوط به بارهاي ويژه و مقاومت هاي خاص و عوامل مربوط به نوع رنگ يا پوشش بشرح ذيل تقسيم مي شوند :

عوامل مربوط به قطعه

به طور كلي قطعه مورد رنگ آميزي اولين عامل موثر در انتخاب رنگ و پوشش مي باشد . مواردي كه در اين محدوده بايد در نظر گرفته شود عبارتند از :

  • جنس قطعه : جنس سطوحي كه نياز به رنگ و پوشش دارند ، اولين عامل در انتخاب نوع سيستم  مي باشد چون رنگ ها و پوشش هاي مختلف براي سطوح مختلف متفاوت است .
  • كاربرد قطعه و حساسيت دستگاه : با توجه به اينكه قطعه در چه شرايطي به كار گرفته مي شود بايد سيستم رنگ و پوشش مناسب را انتخاب نمود .
  • دوام عمر مفيد قطعه : دوام قطعه در انتخاب رنگ و پوشش موثر است چون قطعاتي كه مدت طولاني عمر خواهد داشت نياز به رنگ و پوشش مقاومتري نيز دارند .
  • امكان تعمير و نگهداري پوشش با توجه به ساختار قطعه و محل استفاده از آن : براي قطعاتي كه امكان ترميم رنگ و پوشش آنها در زمان سرويس عملي نيست و براي اين كار نياز به توقف خط داريم بايد رنگ وپوشش مقاومتري انتخاب نمود .

 عوامل مربوط به شرايط جوي و محيطي

شرايط جوي و محيطي از عوامل مهم در انتخاب رنگ و پوشش مي باشند .

 عوامل مربوط به بارهاي ويژه و مقاومت هاي خاص

عوامل مربوط به بارهاي ويژه شامل مقاومت هاي فيزيكي و مكانيكي ، شيميايي و حرارتي رنگ و پوشش بشرح ذيل مي باشند :

  • مقاومت شيميايي شامل حملات اسيدي ، قليايي ، حلالهاي آلي و گازهاي خورنده
  • مقاومت فيزيكي . مكانيكي : اين عوامل شامل اثر وجود ذرات شن در باد و بارش باران هاي شديد ، اصطكاك در اثر ترافيك رفت و آمد وسايل نقليه ، سايش ، ضربه در اثر حركات امواج آب ، خراش صخره ها و نظاير آنها

 

  • مقاومت حرارتي : رنگ وپوشش مورد استفاده بايد نسبت به دماي سيستم مقاومت كافي داشته باشد در غير اينصورت نمي تواند كارآيي و عمر مطلوب را داشته باشد.

عوامل مربوط به نوع رنگ و پوشش

عوامل مربوط به نوع رنگ و پوشش از عوامل موثر در انتخاب رنگ وپوشش مي باشند . اين عوامل عبارتند از :

  • سيستم رنگ و پوشش ، مناسب بودن ، در دسترس بودن و سازگار بودن
  • قابليت اجرايي ، سرعت و سهولت انجام كار و تجربيات قبلي در اجراي سيستم رنگ و پوشش
  • سازگاري با طبيعت متالوژيكي و مهندسي قطعه از نظر طراحي ققطعه ، عدم تغيير خواص مكانيكي در اثر اجراي سيستم آماده سازي و سازگاري با ساير روشهاي حفاظتي نظير حفاظت كاتدي
  • فواصل زماني در اجراي كار از ساخت و اجراي لايه اول و اجراي لايه هاي بعدي . انتخاب رنگها و پوششهايي كه در فاصله زماني كمتري مي توان لايه هاي مختلف را روي هم اعمال نمود باعث كاهش زمان اجرا مي شود و اقتصادي تر است.
  • مقاومت رنگ وپوشش نسبت به صدمات مكانيكي احتمالي در حمل ونقل و جابجايي ، انبارداري و قرار گرفتن در محيط هاي مرطوب يا آب دريا در حمل ونقل
  • امكان تعمير و نگهداري رنگ و پوشش ، بايستي از انتخاب رنگ و پوششهايي كه ترميم نقاط آسيب ديده آنها مشكل است و باعث وقفه طولاني در خط مي شود خودداري نمود .
  • توجه به توليدات داخل كشور با توجه به تلاش عمومي براي حذف وابستگي به كشورهاي خارجي و نيل به خودكفايي بايد در انتخاب رنگ و پوشش حتي الامكان از انتخاب سيستم هاييكه امكان توليد آن در داخل كشور وجود ندارد خودداري نمود.
  • هزينه و ملاحظات اقتصادي شامل قيمت رنگ و پوشش و اجرا بايستي سيستمي انتخاب نمود كه هزينه به روز شده كل سيستم در طول عمر مورد نظر حداقل باشد .
  • رنگ ظاهري مطابق با استاندارد
  • ايمني و بهداشت بايستي مطابق استاندارد باشد حتي الامكان سيستم هايي را انتخاب نمود كه كمترين آلودگي را براي محيط زيست ايجاد كند و تاثير نا مطلوبي بر سلامتي و بهداشت كارگران نداشته باشد .